Ở Nhật Bản, đôi khi để gói một món quà đẹp mắt, người ta không cần đến giấy gói cầu kỳ hay chiếc túi mới tinh. Chỉ cần một tấm vải vuông, vài thao tác gấp và thắt nút khéo léo, món đồ bình thường cũng có thể trở nên thật đặc biệt.
Đó chính là Furoshiki – nghệ thuật sử dụng vải để gói, bọc và mang theo đồ vật đã gắn bó với đời sống Nhật Bản qua nhiều thế hệ.
Một tấm vải nhỏ, nhưng có thể biến hóa thành túi xách, gói quà, bọc hộp cơm hay bảo vệ một chai nước. Điều thú vị hơn cả là sau khi sử dụng, tấm vải lại được tháo ra, gấp gọn và sẵn sàng cho lần tiếp theo.
Với Furoshiki, cách gói cũng là một món quà.
1. Furoshiki – tấm vải mang câu chuyện trăm năm
Furoshiki (風呂敷) là tên gọi của loại vải hình vuông được người Nhật sử dụng để bọc, gói và mang theo đồ vật. Tập quán dùng vải để bảo quản những món đồ quý đã xuất hiện từ thời Nara (710–794), còn tên gọi Furoshiki trở nên phổ biến trong thời Edo (1603–1868).
Một câu chuyện thú vị gắn với tên gọi này bắt nguồn từ nhà tắm công cộng. Người Nhật xưa dùng vải để bọc quần áo và đồ dùng cá nhân khi đi tắm, sau đó trải vải ra để thay đồ. Từ furo có nghĩa là nhà tắm, còn shiki mang nghĩa trải ra.
Dần dần, Furoshiki vượt khỏi không gian nhà tắm để đi vào đời sống thường nhật: từ mang quần áo khi đi xa, gói đồ mua sắm đến trao gửi quà tặng.
Một tấm vải, nhiều công dụng – sự khéo léo của người Nhật đôi khi bắt đầu từ những điều giản dị như thế.
2. Một tấm vải, vô vàn cách biến hóa
Điều làm nên sức hấp dẫn của Furoshiki chính là khả năng thích nghi với nhiều hình dáng đồ vật. Không cần khóa kéo, quai túi hay những chi tiết phức tạp, chỉ bằng cách gấp và thắt nút, tấm vải có thể mang một diện mạo hoàn toàn khác.
Gói quà tinh tế: Một chiếc hộp được bọc bằng vải hoa, vải chấm bi hay họa tiết truyền thống bỗng trở nên đặc biệt. Người nhận không chỉ có món quà bên trong mà còn có thêm một tấm vải để tiếp tục sử dụng.
Túi xách mang theo: Thắt các góc vải theo cách phù hợp là có thể tạo thành chiếc túi để đựng đồ mua sắm, sách vở hoặc những vật dụng nhỏ. Khi không dùng, túi được tháo ra và gấp gọn.
Bọc hộp cơm Bento: Một tấm vải xinh xắn giúp bọc hộp cơm gọn gàng, thuận tiện mang theo khi đi học, đi làm hay dã ngoại.
Bọc chai lọ và đồ vật: Furoshiki có thể ôm theo hình dáng của chai lọ, hộp quà hoặc những vật có hình dạng khác nhau. Với cách buộc phù hợp, tấm vải vừa giúp cố định đồ vật vừa tạo điểm nhấn đẹp mắt.
Đây cũng là nét thú vị của nghệ thuật Furoshiki: không có một kiểu gói duy nhất cho mọi món đồ. Kích thước tấm vải, chất liệu và cách thắt nút sẽ tạo nên những hình dáng khác nhau.
3. Furoshiki và triết lý sống xanh của người Nhật
Trong cuộc sống hiện đại, khi túi giấy và túi nhựa được sử dụng rộng rãi, Furoshiki lại được chú ý như một lựa chọn có thể tái sử dụng nhiều lần.
Thay vì dùng một chiếc túi cho mỗi lần mua sắm, bạn có thể mang theo một tấm vải nhỏ trong túi xách. Khi cần, nó trở thành túi đựng đồ; khi dùng xong, chỉ cần tháo nút, giặt sạch nếu cần và gấp lại.
Furoshiki cũng gợi nhắc đến tinh thần mottainai của Nhật Bản – sự trân trọng những gì đang có và không lãng phí tài nguyên. Tinh thần ấy thể hiện qua việc tận dụng đồ vật, kéo dài thời gian sử dụng và tìm thêm công dụng cho những món đồ tưởng chừng đơn giản.
Tất nhiên, lợi ích môi trường còn phụ thuộc vào chất liệu, cách sản xuất và số lần sử dụng. Nhưng việc chọn một món đồ có thể dùng đi dùng lại là bước nhỏ đáng cân nhắc trong hành trình sống xanh.
4. Họa tiết trên Furoshiki – khi tấm vải kể chuyện
 |
 |
 |
Không chỉ có công dụng thực tế, Furoshiki còn hấp dẫn bởi thế giới màu sắc và họa tiết phong phú. Trên những tấm vải vuông nhỏ, người ta có thể bắt gặp hoa anh đào, sóng nước, chim muông, cây cỏ hay những hình khối hiện đại.
Một tấm vải xanh với họa tiết sóng nước mang vẻ thanh nhã; sắc hồng hoa anh đào gợi cảm giác dịu dàng; những gam màu rực rỡ lại tạo nên phong cách trẻ trung, tươi vui.
Tùy dịp sử dụng, người ta có thể lựa chọn màu sắc và họa tiết phù hợp để món quà thêm phần trang trọng hoặc gần gũi. Văn hóa gói đồ của Nhật Bản vốn coi trọng cả tính thực tiễn lẫn ý nghĩa của cách trao gửi.
Vì vậy, đôi khi người nhận còn giữ lại tấm vải sau khi mở quà – không chỉ bởi nó đẹp, mà còn vì đó là một phần của món quà.
5. Thử Furoshiki tại nhà: Bắt đầu từ những điều đơn giản
Bạn không cần phải là người khéo tay mới có thể thử nghệ thuật này. Hãy bắt đầu với một tấm vải vuông, mềm, đủ lớn để bọc món đồ mình muốn mang theo.
-
Bước 1: Đặt món đồ vào giữa tấm vải.
-
Bước 2: Gấp các góc vải phủ lên món đồ.
-
Bước 3: Buộc các góc đối diện bằng nút thắt chắc chắn, điều chỉnh sao cho đồ vật được giữ ổn định.
-
Bước 4: Chỉnh lại phần vải thừa để tổng thể gọn gàng, đẹp mắt.
Với hộp quà hoặc hộp cơm, bạn có thể bắt đầu bằng kiểu gói cơ bản. Khi đã quen, hãy thử biến tấm vải thành túi xách hoặc bọc những vật có hình dáng khác nhau.
Một lưu ý nhỏ: nên chọn kích thước vải phù hợp với đồ vật, kiểm tra nút thắt trước khi di chuyển và không dùng cách buộc thông thường để mang những vật quá nặng, dễ vỡ nếu chưa bảo đảm an toàn.
Một tấm vải, nhiều cách trao gửi yêu thương
Furoshiki không phải là một món đồ cầu kỳ. Giá trị của nó nằm ở sự linh hoạt, khả năng tái sử dụng và cách biến một tấm vải bình thường thành điều hữu ích, đẹp mắt.
Từ chiếc hộp cơm mang đến trường, món quà dành tặng người thân đến túi đồ nhỏ trong một chuyến đi, Furoshiki cho thấy văn hóa Nhật Bản có thể hiện diện trong những thói quen rất đời thường.
Và biết đâu, lần tới khi chuẩn bị một món quà, thay vì tìm giấy gói mới, bạn sẽ muốn thử một tấm vải vuông – để tự tay gấp, buộc và gửi gắm vào đó một chút tinh tế theo cách của riêng mình.
Tường Nguyên
