Trước khi bắt đầu một bữa ăn, nhiều người Nhật thường chắp hai tay trước ngực và nói:
「いただきます」 – Itadakimasu. 🍱
Một câu nói rất ngắn, nhưng phía sau đó lại là cả một cách ứng xử đầy tinh tế với đồ ăn, thiên nhiên và những người đã góp phần tạo nên bữa ăn.
“ITADAKIMASU”: Vì sao người Nhật nói lời cảm ơn trước bữa ăn?
🍚 “Itadakimasu” nghĩa là gì?
“Itadakimasu” thường được dịch gần nghĩa là “Tôi xin được nhận món ăn này” hoặc “Tôi biết ơn vì được đón nhận bữa ăn này.”
Theo JNTO, đây là một trong những cụm từ cơ bản trong phép ứng xử khi ăn uống ở Nhật Bản và được nói trước bữa ăn.
Điều thú vị nằm ở chỗ: từ này không đơn giản chỉ dành cho người đã nấu món ăn.
Nó thể hiện sự trân trọng đối với toàn bộ những gì đã làm nên bữa ăn.
Từ người trồng lúa, người đánh bắt cá, người chăn nuôi, người vận chuyển, người nấu ăn… cho đến những nguyên liệu đang hiện diện trên bàn.
Một câu nói nhỏ trước bữa ăn vì thế mang theo một thông điệp rất đẹp: “Tôi trân trọng những gì mình đang được nhận.”
🌱 Một bữa ăn không tự nhiên mà có
Hãy thử nhìn một bát cơm theo cách khác.
Để có một hạt gạo trên bàn ăn, đã có đất, nước, ánh nắng, người nông dân và rất nhiều công sức.
Một hộp sữa cũng vậy.
Phía sau đó có những cánh đồng, trang trại, người chăm sóc đàn bò, quy trình sản xuất, đóng gói và vận chuyển.
Vì thế, khi nói Itadakimasu, người Nhật thể hiện sự biết ơn đối với cả một hành trình phía sau món ăn.
Đó cũng là lý do cụm từ này thường được liên hệ với ý niệm trân trọng sự sống và những nguồn lực tạo nên thực phẩm. JNTO giải thích itadakimasu theo nghĩa gốc gần với “khiêm nhường đón nhận”.
👨👩👧 Trẻ em Nhật học điều này từ khi còn nhỏ
Điều đáng yêu là Itadakimasu không phải một bài học lý thuyết dài dòng.
Trẻ có thể học ngay từ những bữa cơm hằng ngày. Trước khi ăn: Chắp tay - Nói “Itadakimasu” - Bắt đầu bữa ăn. Một hành động chỉ mất vài giây nhưng lặp lại mỗi ngày.
Qua đó, trẻ có thể dần hình thành thói quen trân trọng thức ăn và ý thức rằng phía sau một bữa ăn là công sức của rất nhiều người.
Đây cũng là một nét rất đẹp trong văn hóa giáo dục gia đình Nhật Bản: những bài học về sự biết ơn thường xuất hiện ngay trong những sinh hoạt đời thường.
🍱 “Itadakimasu” không chỉ dành cho món ăn Nhật
Sushi, ramen, cơm, bento…
Nhưng không chỉ những món ăn truyền thống Nhật Bản mới đi cùng “Itadakimasu”.
Một bữa sáng đơn giản với bánh mì, trứng và một ly sữa cũng có thể bắt đầu bằng lời nói ấy.
Bởi điều được trân trọng không nằm ở món ăn sang trọng hay giản dị.
Mà nằm ở chính bữa ăn trước mặt mình.
🥛 Một ly sữa cũng có một hành trình
Có lẽ đây là điều đặc biệt thú vị khi nhìn từ câu chuyện của Hokkaido.
Một ly sữa tưởng như rất quen thuộc nhưng lại có cả một hành trình phía sau.
Từ những đồng cỏ xanh của Hokkaido…
🐄 Đàn bò
🌱 Nông trại
🥛 Sữa tươi
🏭 Sản xuất
📦 Đóng gói
🚚 Vận chuyển
🏠 Và cuối cùng là bàn ăn của gia đình.
Khi nhìn theo cách ấy, một ly sữa không còn chỉ là một món đồ uống. Nó trở thành kết quả của rất nhiều công sức và sự chăm chút. Và có lẽ, đó cũng là tinh thần mà “Itadakimasu” muốn nhắc chúng ta nhớ đến.
🌸 Sau “Itadakimasu” là gì?
Nếu “Itadakimasu” được nói trước khi ăn, thì sau khi dùng bữa, người Nhật thường nói:
“Gochisousama deshita.” Cụm từ này thường được hiểu nôm na là “Cảm ơn vì bữa ăn” hoặc “Cảm ơn vì đã chuẩn bị bữa ăn”. JNTO giới thiệu đây là lời nói sau bữa ăn, tạo thành một cặp ứng xử rất đẹp cùng với itadakimasu.
Trước bữa ăn: Itadakimasu → Xin được đón nhận.
Sau bữa ăn: Gochisousama deshita → Cảm ơn vì bữa ăn.
Một câu trước – một câu sau. Nhưng cùng hướng đến một điều: Biết ơn.
💛 Một câu nói nhỏ, một bài học lớn
Trong cuộc sống hiện đại, đôi khi chúng ta ăn rất nhanh.
Bữa sáng vội vàng.
Bữa trưa tranh thủ.
Bữa tối vừa ăn vừa nhìn điện thoại.
“Itadakimasu” giống như một khoảnh khắc rất ngắn để dừng lại.
Dừng lại vài giây.
Nhìn vào món ăn.
Và nhớ rằng:
Để có một bữa ăn trên bàn, đã có rất nhiều người và rất nhiều điều cùng góp sức.
Có lẽ vì vậy mà một câu nói chỉ vài âm tiết lại có thể trở thành một phần đẹp trong văn hóa Nhật Bản.
Và cũng từ đó, trẻ em có thể học được một điều rất giản dị:
Biết trân trọng những gì mình đang có. 🌱
Tường Nguyên
